CPAT logo
Cymraeg / English
Adref Eto
Adroddiadau Blynyddol
Dod i wybod mwy am fryngaerau ac archaeoleg
Gofalu am yr heneb
Dod i wybod mwy am Gaer Digoll a'r thirwedd

Bryngaer Caer Digoll


© CPAT 85-c-0139

Fis Gorffennaf 2008, daeth bryngaer hynod Caer Digoll i feddiant yr Ymddiriedolaeth. Maer fryngaer yn goron ar Gefn Digoll yn nwyrain Sir Drefaldwyn. Prif nod y fenter newydd hon yw sicrhau cadwr safle ai amgylchoedd, au rheoli yn y tymor hir er budd a mwynhad y cyhoedd. Ar hyn o bryd, mae coed trwchus y tu mewn ir fryngaer, sydd bellach yn cyrraedd eu llawn dwf, ar gobaith yw dod o hyd i fodd o ddychwelyd tu mewn y safle i fod yn ddolydd ucheldirol, yn union fel yr oedd cyn dechraur 1950au.

Ymddengys mai ychydig a wyddys am y fryngaer gan gynnwys tarddiad ei henw. Byddain ddi-os wedi bod yn safle da i goelcerth, gydai golygfeydd eang ymhell dros ganolbarth Cymru a Swydd Amwythig. Enwr mynydd, Cefn Digoll yw tarddiad enw Cymraeg y fryngaer. Ni fu cloddio ar y safle, ond yn ddiamau fei hadeiladwyd yn gyntaf rhywbryd yn y cyfnod rhwng diwedd Oes yr Efydd a dechrau Oes yr Haearn, fel y bryngaerau lleol adnabyddus ym Mreiddin a Ffridd Faldwyn. Byddai pobl yn byw yno yn y cyfnod hwn, ar l 1000 CC a chyn ir Rhufeiniaid gyrraedd, tua 50 OC.

Gorweddar fryngaer gerllawr ffin hynafol rhwng Cymru a Lloegr, ac mae sn amdani mewn nifer o fythau a chwedlau cynnar. Gwelir un or cynharaf or rhain yng Nghanu Llywarch Hen, sef sagan dyddio or 9fed neur 10fed ganrif, mewn darn am yr elyniaeth yn y 7fed ganrif rhwng Cadwallon, y tywysog Prydeinig ac Edwin, brenin Eingl-Sacsonaidd Northumbria. Caiff Caer Digoll ei disgrifion farddonol braidd fel lluest neu wersyll Cadwallon, lle bun aros am saith mis, ac yn cynnal saith ysgarmes bob dydd.

Yn y tymor hir, dawr saflen ganolbwynt ystod eang o weithgareddau addysgol y bydd yr Ymddiriedolaeth yn eu noddi. Yn wyneb pryder ynghylch y difrod y gall tyfiant coed a chynhaeafu eu hachosi i ddyddodion archaeolegol claddedig, un on pryderon mwyaf dybryd ac enbyd yw edrych ar y ffordd orau o ddychwelyd y safle i drefn defnydd tir mwy cydnaws. Yn ffodus, rydym eisoes wedi ennill cefnogaeth frwd cydweithwyr archaeolegol or Iseldiroedd, o Sefydliad Ruud van Beek, wrth fynd ir afael r materion hyn. Roeddent wediu tywys o amgylch y safle rai blynyddoedd yn l pan ar ymweliad Chymru, a daethant i bryderu ynghylch y cwestiwn o reoli safleoedd archaeolegol yng nghefn gwlad mewn modd cynaliadwy. Bellach maent wedin comisiynu ni i gynnal astudiaeth or gwahanol faterion syn ymwneud chaffael a rheolir safle.

Dilynwch y cysylltau hyn i gael mwy o fanylion

Adroddiadau Blynyddol

Dod i wybod mwy am fryngaerau ac archaeoleg

Gofalu am yr heneb

Dod i wybod mwy am Gaer Digoll ai thirwedd


View Larger Map

Gallwch weld y monogram E II R yn eglur or awyr, mewn coed pn a ffawydd y tu mewn i amddiffynfeydd y fryngaer. Feu plannwyd i ddathlu coronir Frenhines Elizabeth ym 1953, a bellach mae llawer ohonynt yn goed aeddfed. Yn y powndiau ir dde or fryngaer, maer ddau fast tal y gellir eu gweld ar orwel Cefn Digoll. Feu codwyd yn y 1970au ar 1980au, ac ar yr un talaf or ddau mae prif drosglwyddydd teledu canolbarth Cymru.


Crown copyright

Cynhyrchwyd y ddelwedd ar wasanaeth Get-a-map yr Arolwg Ordnans. Atgynhyrchwyd y ddelwedd chaniatd caredig yr Arolwg Ordnans ac Arolwg Ordnans Gogledd Iwerddon.

Sut i gyrraedd Caer Digoll
Un or ffyrdd mwyaf pleserus o gyrraedd Caer Digoll yw dilyn y ffordd i fynyr rhiw o Drer-llai ac yna ymuno Llwybr Clawdd Offa, syn Llwybr Cenedlaethol, yn SJ 256053, gyferbyn Phant-y-bwch. Maer daith gerdded hon, ychydig dros hanner milltir o hyd, yn cyrraedd mynedfa'r fryngaer or de-orllewin, a cheir golygfeydd ysblennydd ir gorllewin dros ddyffryn Hafren a chanolbarth Cymru.

Os oes gennych unrhyw sylw ynghylch Caer Digoll, neu os hoffech helpu mewn unrhyw ffordd cysylltwch Chris Martin yn y cyfeiriad hwn.